1603/2025-2026
Date: 25th September 2025 : Tunlai hian Mizoram hmun hrang hrangah Rawṭhing (mau) tam vangin sazu a puang a. Lunglei district a Mamte leh Lungrang khuaah te, Serchhip district a Khawbel khuaah te leh hmun hrang hrangah chuan buh an seh chhiat vangin tura hrai te a ni bawk a.
Sazu hian mihringa natna chi hrang hrang thlen theitu natna hrik eng emaw zah an pu darh thin a. Heng natna mihring a an theh darh dan te chu:
- Seh (Biting)
- Ham (Scratching)
- Zun leh ek (Excrement)
- Thawk luh (Inhalation)
- Kut lawnga khawih (Handling)
- Ran dang eg: zawhte leh ui in an man atanga tihpalh thil vanga kai chhawn (second-hand contact)
- Hrik (Fleas, ticks, mites etc.)
Sazu atanga mihringin natna kan kai theih chi hrang hrang te chu:
- Plague
- Rat bite fever
- Leptospirosis
- Salmonellosis
- Scrub typhus
- Hanta virus
- Lymphocytic choriomeningitis (LCM)
- Eosinophillic meningitis
- Hymenolepiasis (Rat tapeworm)
Heng natna hrang hrang te lanchhuah dan tlangpui te chu:
- khawsik
- tha na
- tihrawl na
- chau
- ṭhalbe vung (swollen lymph nodes)
- pumna leh kawṭhalo
- luak
- ruhchuktuah vung leh na
- taksa durh leh pan (bubos)
Heng natna/ insawiselna kan nei a nih chuan nunna atan a hlauhawm avangin a rang thei ang berin doctor hnai berah inentir tur a ni. Kai lo tura kan inven ṭhat a ngai a, In leh a vel vawn fai te, inchhung a sazu luh theihna tur kua leh awng tih phui te, ei leh in ningnawi paih na felfai tak siam leh sazu luh theih lohna tura siam te, thang/sazu ban kam te leh a ṭul chuan tur (rat poison) hman te a ni. A nung lai kan man emaw a thi kan khawih dawn a nih pawhin kut lawnga khawih loh tur a ni.
Integrated Disease Surveillance Programme (IDSP) Department of Health & Family Welfare
