1603/2025-2026

Date: 25th September 2025 : Tunlai hian Mizoram hmun hrang hrangah Rawṭhing (mau) tam vangin sazu a puang a. Lunglei district a Mamte leh Lungrang khuaah te, Serchhip district a Khawbel khuaah te leh hmun hrang hrangah chuan buh an seh chhiat vangin tura hrai te a ni bawk a.

Sazu hian mihringa natna chi hrang hrang thlen theitu natna hrik eng emaw zah an pu darh thin a. Heng natna mihring a an theh darh dan te chu:

  • Seh (Biting)
  • Ham (Scratching)
  • Zun leh ek (Excrement)
  • Thawk luh (Inhalation)
  • Kut lawnga khawih (Handling)
  • Ran dang eg: zawhte leh ui in an man atanga tihpalh thil vanga kai chhawn (second-hand contact)
  • Hrik (Fleas, ticks, mites etc.)

Sazu atanga mihringin natna kan kai theih chi hrang hrang te chu:

  • Plague
  • Rat bite fever
  • Leptospirosis
  • Salmonellosis
  • Scrub typhus
  • Hanta virus
  • Lymphocytic choriomeningitis (LCM)
  • Eosinophillic meningitis
  • Hymenolepiasis (Rat tapeworm)

Heng natna hrang hrang te lanchhuah dan tlangpui te chu:

  • khawsik
  • tha na
  • tihrawl na
  • chau
  • ṭhalbe vung (swollen lymph nodes)
  • pumna leh kawṭhalo
  • luak
  • ruhchuktuah vung leh na
  • taksa durh leh pan (bubos)

Heng natna/ insawiselna kan nei a nih chuan nunna atan a hlauhawm avangin a rang thei ang berin doctor hnai berah inentir tur a ni. Kai lo tura kan inven ṭhat a ngai a, In leh a vel vawn fai te, inchhung a sazu luh theihna tur kua leh awng tih phui te, ei leh in ningnawi paih na felfai tak siam leh sazu luh theih lohna tura siam te, thang/sazu ban kam te leh a ṭul chuan tur (rat poison) hman te a ni. A nung lai kan man emaw a thi kan khawih dawn a nih pawhin kut lawnga khawih loh tur a ni.

Integrated Disease Surveillance Programme (IDSP) Department of Health & Family Welfare