Lunglei Bawrhsap, Pi Navneet Mann,
Kan MLA zahawm tak takte,
LMC Chairman leh Councillors a thawhpuite,
Sawrkar official-te, Khawtlang hruaitute,
Tlawmngai pawl, Kohhran leh political party hruaitute,
Media-te, parade contingent-te,
Zirlaite leh Lunglei District mipui zawng zawngte,
INDIA INDEPENDENCE DAY CHIBAI vek u le!
Vawiin, India ramin ram dang awpna hnuai ata zalenna a hmuhna ni, Independence Day vawi 80-naah hian, India ram zalenna atana beitu kan hruaitu hmasate kha hre rengin, zahna chibai buk thar leh i la; ram tana an hmathlir leh duhthusamte tihlawhtling tur leh, thisen leh thlantui senga an lo din chhuah India ram tiropui a, tihmasawn zel tur leh, Viksit Bharat 2047-in a tum bulpui – Kum 2047-ah chuan India ram hi ram changkang (Developed Nation) a nih theih ngeina tura sawrkar hmachhawp hrang hrangte a hlawhtlin zel theih nan theih tawp chhuah turin i inhlan thar ṭheuh ang u.
- Ram puma hma lakna langsar zual:
Kan Sawrkar Flagship Programme – The Mizoram Bana Kaih (Handholding) Scheme chu Mizoram economy siam ṭhatna tura kan hma lakna pawimawh ber a ni a. Department hrang hrangte ṭang hovin, sum leh paia ṭanpuina mai piah lamah, mipuite thiamna tihpun kawngah hma kan la a; eizawnna ṭha zawk kawhhmuhin, mi mal, chhungkua leh ram hmasawn nan hma kan la mek zel a, tunah hian Phase-I zawh fel tawh niin, Phase-II a kal mek a ni.
Kan ṭhalaite’n eizawnna kawng thar dap a, sumdawnna hlawk zawk an neih theih nan Mizoram Bana Kaih Venture Capital Fund siam a ni a; hei hian cheng vaibelchhe 20 corpus fund a keng tel a ni. Ṭhalai, mahni kea din tumte’n bul an ṭan theihna tura puitu tur, kan State Sawrkarin venture capital a siam vawi khatna leh hmasa ber a ni. Mizoram Grand Challenge siam a ni bawk a, Industrial and Investment Policy, 2025 kan nei thar bawk; investor lian tak takte koh luh nan Investment Promotion Agency din a ni bawk a. He’ngte bakah PM DeVINE leh NESIDS kal tlanga kan hma laknate hian Mizoram mipuite tan eizawnna a siam belh ang a, kan state economy ṭhan zelna turah nasa takin kawngro a su dawn a ni.
Thlai Thar Market hnuaiah sawrkar chuan kut hna thawktute thar chhuah hlawk zawka deh ral a nih theih nan ruahmanna siamin, thlai chi li – sawhthing, aieng, Mizo hmarchate leh hmunphiah-ah te support price a pe a. Kut hna thawh leh sumdawnna hmanga din chhuah tum, tih tak taka beite chu CM Special Package hnuaiah sum faia ṭanpuina pek an nih bakah, Loan Component hnuaiah bank kal tlangin sum puktir an ni bawk. Bana Kaih hnuaia loan late tan sawrkar chu guarantor-ah ṭangin, loan pung an rulhna pawh a rul let leh vek ṭhin a. Lunglei District mipuite, a bik takin ṭhalaite, he scheme tihlawhtlingtu leh chhawr ṭangkaitu nih tum ṭheuh turin ka chah duh che u a ni.
Hna thawk thei leh khua leh tui thawh hlawk ni turin hriselna a pawimawh a. Sawrkar chuan hriselna ngai pawimawhin, Mizoram mipui zawng zawngin damloh nikhuaa man chawi lova inenkawlna an dawn theih nan Mizoram Universal Health Care Scheme (MUHCS) a kalpui mek a. Changtlung zawka kalpui a nih zel theihna turin Asian Development Bank te nen cheng vaibelchhe 1,000 zet loan agreement kan ziak fel tawh a, za zela sawmkua hi sawrkar laipuiin min tumsak dawn a ni.
Kumina kalpui mek MUHCS 2.0-ah hian Sawrkar hna thawk leh pensioner-te zawng zawng nen chhungkaw 3,20,123 (nuai thum, sing hnih, za sawmhnih leh pathum) an inziak lut mek a; inziak lut zawng zawng hi mipui 10,13,856 (nuai sawm, sing khat sang thum, za riat sawmnga leh paruk) lai kan tling a ni. Kumin chhunga mipui damlo enkawlna atana Sawrkarin a senso zawng zawng chu cheng vaibelchhe 68.32 lai a tling tawh a. MUHCS 2.0 hnuaiah hian Lunglei District chhunga private damdawi in pakhat tih loh damdawi in zawng zawngah mipuite chuan cashless-in inenkawlna kan dawng thei a ni.
Mipui vantlang hamṭhatna atan te, hmeichhia leh naupangte hriselna chawi kanna, humhalhna leh ven himna atan te sawrkar chuan ruahmanna hrang hrang a kalpui ṭhin a. Sawrkar Flagship Programme – Ruang phurh hmangin kumin chhungin ruang 1,145 phurhna man cheng nuai 45.95 chu pek chhuah tawh a ni bawk.
Central Sawrkar Scheme – UNNATI Scheme hnuaiah cheng vaibelchhe 453 hu zet investment proposal 91 lai dawn a ni a; he’ng zinga 7 hi pawm tawh niin, investor-te’n kan ram hi sum leh pai peipunna tlakah an ngai a, rinna an nghat chho zel tih a lang. Heti ang scheme ṭha chhawr ṭangkai thei tur hian tun aia nasa zawka ṭan la sauh sauh turin Lunglei District chhunga cheng mipuite ka chah duh che u a ni.
- District huap hma lakna hrang hrangte:
Lunglei District kan vanneihna chu, High Powered Committee (HPC) kan nei hi a ni a. HPC kal tlang hian hmasawnna hna hrang hrang thawh niin, August 2025 leh July 2026 inkarah pawh hna 124 thawh a ni a. Ṭhalaite chawi kanna leh infiamna tihhmasawnna tur hma lakna nasa tak kalpui a ni bawk. Lunglei khawpui inrelbawlna leh inenkawlna rel feltu leh hma latu tur Lunglei Municipal Council (LMC) kan nei bawk a. LMC hnuaiah August 2025 – June 2026 chhungin parking fee, trade licensing fee, property tax leh sanitation fee aṭangin cheng nuai 116.66 hmuh a ni a. Faina leh thianghlimna kawngah nasa taka hma lak niin, chhungkaw 15,229 hnenah bawlhhlawh bawm sem a ni bawk.
Bana Kaih hnuaia Mizoram District Transformation Programme (MDTP) kal tlangin, Deputy Commissioner (DC) Lunglei leh Urban Development & Poverty Alleviation (UD&PA) Department ṭang kawp hma laknain, Mizoram chhim lama hman nawn theih bungraw dah khawmna leh lak chhuahna hmunpui, 3R (Reduce, Reuse, Recycle) Centre hmasa ber chu June ni 5, 2026 khan Chanmari, Lungleiah hawn niin, ṭangkai taka hman a ni. MDTP aṭang hian Health & Family Welfare (H&FW) Department tan hmun hrang hranga hriselna kaihhnawiha chet velna atan Bolero Camper thar 2 lei a nih bakah, Fisheries Department, Lunglei District chuan Lunglei, Lungsen, Bunghmun leh Tlabung Block-ahte Riverine Conservation Awareness Campaign hlawhtling takin an buatsaih bawk.
Deputy Commissioner office chuan District hmasawnna atana department hrang hrang hna thawhte khai khawmin, mipui mamawh hrang hrang ngaihtuah leh pek chhuah hna a thawk ṭhin a. DC hma lakna Healthy Lunglei Campaign hnuaiah NCD awareness leh screening ngawrh taka kalpui a nih bakah, Mizorama a hmasa ber turin August 2025 khan Civil Hospital Lungleiah leh PHC Lungsenah-te hriselna dinhmun endikna khawlpui Health ATM bun thar niin, awm hmun aṭanga online-a OPD appointment lak theihna leh damdawi chah theihna LushAI Healthy Lunglei App chu January 2026 khan tlangzarh a ni bawk. Lungsen Aspirational Block-ah nu leh naupang hriselna atana hma lakna, Project BLOOM kalpui niin, Project BLOOM leh Healthy Lunglei hma laknate hi NITI Aayog-in India rama hma lakna ṭha bik a thlan chhuah, NITI Aayog Best Practices 2025 zingah a tel nghe nghe a ni.
DC Lunglei bul tuma hma lakna Project LEAP hnuaiah vohbikte (Persons with Disabilities) dinhmun zir chianna leh endikna buatsaih ṭhin niin, ALIMCO, PMDK Aizawl nen ṭang kawpin PwD leh kum upa mi 1,452 hnenah cheng nuai 114 chuang hu ṭanpuina hmanrua 7,263 sem tawh a ni a. Project LEAP vang hian Lunglei District chuan India President hnen aṭangin December 2025 khan National Award for Empowerment of PwDs 2025 a dawng bawk. “I Kawtkaiah Sawrkar” hnuaiah department 51 te chuan khaw hrang hrangah kal chilha mipui dawr theiha inphovin, khaw 50 vel aṭangin mi 8,700 chuangin an chhawr ṭangkai a ni.
Kumin chhungin Lunglei District-a damdawi in panga – Mualṭhuam North HWC, Chanmari HWC, Zotlang HWC, Rahsiveng HWC leh Farm Veng HWC te chu damdawi in ṭha [National Quality Assurance Standards (NQAS) qualified facility]-ah puan belh an ni a. Lunglei Nursing School pawh Nursing College-a Upgrade turin hma kan la chho mek zel a. Academic Building thar leh Hostel Vertical Extension pawh hawn theih maia sak zawh tawh a ni.
Civil Hospital Lungleiah hian October 2025 khan khum 3 awmna Intensive Care Unit (ICU) thar chu hawn niin, Doctor Quarters Type-IV sak thar 6 hawn a ni bawk a. MHSSP aṭangin khawl thar – Endoscopy leh ECG machine te dah thar a ni bawk a. Tin, mipuite chhiah tling khawm Cess aṭangin lung lam enkawlna khawl thar – 2D Echo Machine te, Holter Machine te dah thar niin, mit lam enkawlna khawl – Retina Scan Duo Machine pawh chah mek a ni a. Mipuite mamawh em em, Hospital Lift chhe reng ṭhin pawh Cess sum hmang hian siam ṭhat tum mek a ni a; tunah hian contractor tur pawh thlan fel tawh niin, thla hnih thum chhunga zawh fel theih an inbeisei a ni.
Medical Oxygen Generating-cum-Refilling Plant, Pukpui, September ni 2, 2023-a hawn chu hun rei tak hman theih lohvin a awm a. Mamawhna a san bawk si avangin kan doctor-te nen sawi hovin, June 2026 khan Lunglei East MLA Fund aṭangin cheng nuai 10 hmangin siam ṭhat a ni a. Tunah hman ṭan leh tawh niin, kan mamawh pawh min phuhruk chhoh zel theih a beiseiawm.
Tin, Civil Hospital Lungleiah hian MRI khawl thar leh Digital mammography machine te chu PM Cares aṭangin dah thar a ni dawn a, tunah hian MoU sign fel a ni tawh a. Hun rei lo teah chhim lam mipuite tana ṭangkai taka hman theih a nih ka beisei.
Thawktu fel tak tak kan nei ṭhin a. A bikin Tuichawng Health & Wellness Centre (HWC)-a Health Worker thawk mek Pi Lalenthangi Hnamte chuan May ni 12, 2026 khan India ram pum huap nurse hna thawk ṭha chawimawina sang ber National Florence Nightingale Award a dawng a, kan chhuangin kan lawmpui tak zet a ni.
SASCI Part 2 – 2025-26 sum cheng vaibelchhe 15 sengin Tourist Lodge, Lunglei chu chei ṭhat tum a ni a. Convention Centre changtlung tak awm thei turin Zotlang Lal In hlui te pawh a nihna hloh lova chei ṭhat tum a ni. SASCI Part 2 hnuaiah vek hian Theiriat Prayer Mountain pawh chei ṭhat tum a ni bawk.
Zirna hi mimal, vantlang leh ram hmasawn nana lungphum pawimawh tak a nih angin sawrkar chuan a ngai pawimawh hle a. Samagra Shiksha hnuaiah sawrkar enkawl leh sawrkar ṭanpui sikula zirlaite tan a thlawnin zirlaibu leh uniform sem a nih bakah, PM-POSHAN hnuaiah zirlaite hnenah chawchhun pek niin, Lunglei District-ah chawchhun dawng sikul 441-ah zirlai 20,720 an awm mek a. Zirlai naupangte chu ruihhlo, zu, vaihlo leh a kaihhnawih laka an fihlim theih nan nasa taka hma lak niin, vawiina sikul naupang lo kalte pawh kan taksa hriselna tichhe thei ruihhlo, zu, vaihlo leh a kaihhnawih laka inthiar fihlim turin ka chah duh che u a ni.
Tui thianghlim, kawlphetha leh inkal pawhna kawng ṭha te hi ram hmasawnna ruhrel pawimawh tak a ni a. Sawrkar chuan mipuite’n tui thianghlim hnianghnar an hmuh theih nan te, eng ṭha leh kawngpui ṭha an neih theih nan te theih tawpin hma a la a. AMRUT 2.0 hnuaiah Lunglei khawpui chawmna tur tuikhuah lian (Gravity Impounding Dam) chu zawh fel tawh niin, ṭangkai taka hman mek a ni a. SASCI kal tlangin Lunglei khawpui tui pump-na, tui tihthianghlimna leh sem chhuahna tihchangtlun hna chu chak taka thawh mek niin, tunah hian 81% zet thawh zawh tawh a ni. Cheng nuai 600 senga sak Lunglei Solid Waste Management (SWM) Centre-I, Lunglawn chu a in sak hna 100% zawh tawh niin, khawl leh bungrua chah khawm mek a ni a. Cheng nuai 698 senga Lunglei SWM Centre-II, Pukpui sak mek chu 80% zawh a ni tawh bawk.
Ram chhung ei leh bara hmasawn leh intodelh turin kut hna thawktute an pawimawh tih hriain, sawrkar chuan kut hna thawktute a ngai pawimawh hle a. Agriculture leh a kaihhnawih department hrang hrang kal tlangin kut hna thawktute thar chhuah hlawk zawk a awm theih nan scheme hrang hrang hnuaiah, sum leh paia ṭanpuina leh an mamawh hmanrua leh thlai chi pek te, tui lakna leh tui dah khawlna siamsak te, leilung sawngbawlsak leh kawng laihsak te, zirtirna leh kaihhruaina hrang hrang te kalpui a nih bakah, an thar chhuah sawngbawlna leh deh ralna thlengin ngaihtuahsak ṭhin a ni. India rama kut hna thawktute tuamhlawmna scheme lian ber, PM-KISAN (kum khata cheng 6,000 dawn theihna)-a inziak lut hi Lunglei District-ah kut hna thawktu 21,727 an awm mek bawk.
MGNREGA hnuaiah Lunglei District-ah Job Card nung lai 20,537 awmin, kum 2025-26 sawrkar kum chhungin ni 100 inhlawhna siam a nih bakah, hna hrang hrang thawh a ni a. Kum 2026-27 chhung hian ni 42 inhlawhna siam leh tawh niin, July ni 1, 2026 aṭangin ni 125 inhlawhna VB-GRAMG chu kalpui ṭan a ni a. PMAY-G leh Awaas Plus hnuaia in sak ṭanpuinaah in 168 sak zawh belh niin, PMAY-HFA (Urban) scheme hnuaiah in sak ṭanpuina dawngtu chhungkaw 4,219 an awm bawk.
National Family Benefit Scheme (NFBS) hnuaiah chhungkaw ei zawngtu berin a thihsan Lunglei District-a chhungkaw 30 chu ṭanpuina ₹20,000 ṭheuh pek an ni a. Naupang leh nute’n chaw ṭha an hmuh theih nan, Lunglei District chhunga Anganwadi Centre (AWC) hrang hrang kal tlangin chaw ṭha (supplementary nutrition) chi 11 sem chhuah a ni.
Felfai taka dan leh thupek kenkawh leh mipuite himna hi thil pawimawh tak a ni a. District ralmuan nan Lunglei District Police te chuan, mipuite leh NGO-te thawhpuina nen, ṭha takin an mawhphurhna an hlen chhuak ṭhin a. Police-te hi hmanrua leh ralthuamah thuam chak zel niin, thawktute pawh lak belh mek zel a ni a. 2nd Bn MAP, Excise & Narcotics, Assam Rifles leh BSF te pawh District chhung himna leh ralmuanna te, sual chi hrang hrang dona leh venna kawngah te an thawh hlawk hle a ni.
August 2025 – July 2026 chhungin District Police, Excise & Narcotics, ramria duty sipai leh NGO-te’n zu leh ruihhlo chi hrang hrang cheng nuai 220 chuang man hu an man a. Ruihhlo hi mahni, chhungkua leh ram tana kan nih tur leh tih tur pawh hlen thei lova min siamtu a nih avangin ruihhlo laka inthiar fihlim a, do tlat turin ṭhalaite ka ngen che u a. Mipat hmeichhiatna hman sual leh ruihhlo tih vanga kan rama hluar em em HIV/AIDS laka fihlim turin, nun uluk a, invawng thianghlim leh inveng fimkhur turin ka chah tak meuh bawk che u a ni.
Lunglei District-a sawrkar department hrang hrangte’n sawrkar ruahmanna angin mipuite hmasawnna atan theih tawp an chhuah hlawm a. Kum kal ta chhunga department-te hma lakna leh hlawhtlinnate a mal malin kan tar lang vek seng lo va. Sum thawh chhuah lamah pawh, August 2025 – July 2026 inkar chhungin Lungleia sawrkar department hrang hrangte’n District Treasury kal tlangin State Consolidated Fund-ah sum cheng vaibelchhe 42.30 an chhung lut tawh a. A lawmawm hle a ni.
A tawp berah chuan, tlawmngai pawl, kohhran, political party, thu thar theh darhtu (media) leh mipuite’n sawrkar in thlawpna leh ṭawiawmna te, Lunglei District leh Mizoram leh hnam tana in inpeknaah te lawm thu ka sawi tak meuh va. Vawiina parade contingent te, zirlai naupang leh mipui lo kal khawm zawng zawng chungah lawm thu ka sawi nawn leh a. Chawimawina leh lawmman dawng tur zawng zawngte ka chhuangin, ka lawmpui tak zet che u a ni. In thawhpuina azarah, kum lo kal zel turah pawh Lunglei District leh kan ram hian nasa zawka hma a sawn zel ka beisei tlat a ni.
Vawiinah hian India ram ropuina leh inpumkhatna vawng him a, chawi nung zel tur leh, Lunglei District leh Mizoram hmasawn nan leh, mipuite hamṭhat nana ṭhahnem ngai taka thawk zel turin i inhlan thar leh ṭheuh ang u.
KA LAWM E.
JAI HIND!
