2839/2025-2026
Dated Aizawl, the 8th January, 2026: Vawiin khan Horticulture Department buatsaihin GAD (SAW) Conference Hall No. I, MINECO Building, Khatlaah Ministry of Development of North Eastern Region (DoNER)-in Mizoramin mipui/dawrtu a hip bik theihna tur, Unique Selling Proposition atana a thlan, Mizo Ginger (sawhthing) chungchangah inrawnkhawmna neih a ni.
Inrawnkhawmna hi chhawng hniha then niin, chawhma hun chu Pu C. Lalsawivunga, Minister, Horticulture Department-in a kaihruai a, chawhnu hun chu Pu P.C. Vanlalruata, Minister, Agriculture Department-in kaihruai thungin Dr. K.C. Lalmalsawmzauva, Adviser to CM (State Policy)-in a ho bawk a ni.
Horticulture Minister Pu C. Lalsawivunga chuan Sawrkarin loneitute hamthatna a ngaih pawimawh thu leh nikumah sawhthing support price atan cheng vbc 140 vel pek a ni tih a sawi a. DoNER Minister pawhin sawhthing chungchang hi phurpuiin, a hring ringawt ni lova a rova hralh a nih a, man man zawka hralh a nih theih nan leh post-harvest loss a tlem zawk nan Mizo ginger hi USP atana state sawrkarin a thlan angin DoNER pawhin a pawmpui thu a sawi a. Horticulture Department leh Planning Department hnuaia PIME Unit tangkawpin Ministry of DoNER-ah DPR theh lut tawhin, cheng vbc 35 hmuh an inbeisei thu a sawi bawk.
Sawhthing thar leh ching tam ber district Champhaiah bultan nan sawhthing sawngbawl hna (ginger processing) kalpui tum a ni tih sawiin, a hmunpui (hub) chu Mualkawiah awm tura duan a ni tih leh Zotlang, Vaphai leh Tualchengah a hmun dangte (spoke) din tum a nih thu a sawi a. Ram ti chhe tlem zawka chin a nih theih nan department chuan Sustainable Ginger Cultivation Programme a duang tih a sawi bawk a. Mizo sawhthing that bikna hriain NITI Aayog chuan Mizoram chu Ginger Capital of India-ah a puang a, ‘sawhthing chin, thar leh sawngbawl chu thalaite leh a tui mite tan eizawnna tha tak a ni thei dawn a ni’, a ti bawk.
Chawhnu lamah Agriculture Minister Pu P.C. Vanlalruata kaihhruaiin Sustainable Cultivation leh intercropping chungchangte sawi hona neih leh a ni a. Agriculture Minister chuan state dangte aia Mizoram sawhthing that biknate chawilar thiam a pawimawh thu sawiin, hei hian lei leh hralh kawngah pawh nasa zawka ram economy tan hlawkna a thlen ngei a beisei thu a sawi a. Sawhthing sawngbawl dan chi hrang hrangte ngaih pawimawh a nih thu sawiin Marketing board hnuaiah zirchiangtu tur Research Team din a nih thu te, ram leilung ti chhe lo tur zawng leh tha zawk leh hlawk zawka thar dante zir zel niin "hmabak eng tak kan nei a, a phurawm chho hle a ni" a ti bawk.
Vawiin intawhkhawmnaah hian Dr. Robert Lalrinsanga, Joint Director, Horticulture Department leh Pu Lalduhzuala Colney, Deputy Director, Horticulture Department ten ‘Post-Harvest Management and Processing of State USP Crop – Mizo Ginger’ tih leh ‘Sustainable Farming of Mizo Ginger & Intercropping’ tih thupui hmangin presentation an pe a, sawi hona neih zui a ni a; sawi honaah hian sawhthing quality tha, hlawk zawk leh ram leilung ti hek leh ti chhe lo zawnga chin dan chungchang te, ei chhetu hrik leh rannung laka a him theih dan tur te, chemical hmang lo leh thlai dangte nen pawha chin pawlh theih dan te, lei leh dan tha zawk chungchang te, tui pek dan changkang zawkte leh thil hrang hrang sawi ho a ni a. Hnathawktute hnena training pek, awareness, capacity building leh exposure uluk taka neihpui hmasak phawtte chu hna pawimawh hmasaa neih ni se tiin, chak taka hmalakzui zel tura rel a ni.
Dr. Robert Lalrinsanga presentation atanga a lan danin Mizo sawhthing chi thum – Thingpui, Thingria leh Thinglaidum zinga pahnih – Thingpui leh Thinglaidum te hi ‘Mizo ginger’ tih hming hnuaiah Geographical Indication (GI) pek tawh an ni a. Kum 2025-2026 chhungin Mizoram pumpuia sawhthing chinna hmun zau zawng chu acre 23387.09 niin, Champhai district-ah chin hnem ber a ni a, acre 5119.52-ah chin a ni. Mizoram pumpuiah sawhthing quintal nuai 1.15 chin niin, quintal nuai 6.65 thar theih beisei a ni a, hemi kaihhnawihah hian chhungkaw 20000 bawr velin hlawkpui tura ngaih a ni.
Pu Lalduhzuala Colney presentation-a tarlan a nih danin, ram leilung ti chhe lo zawnga sawhthing chin theih dan Model pathum – Zo zau (MiSALT – Mizoram Sloping Agriculture Land Technology); Zo zau (Terrace cultivation); Phai zau (Ridges and Furrows) te duan niin Pilot Project atan Champhai district-ah kalpui tura ruahman a ni a. Tun dinhmunah Zo Zau, MiSALT hi Agriculture Department hnuaiah Green Ag ten Lunglei leh Mamit district-a khaw thenkhatahte an kalpui mek a; Sawhthing chin dan traditional practice-in eng angin nge leitha a eiral tih zirchianna heng - Champhai, Serchhip, Mamit leh Khawzawlah te hian kalpui mek a ni bawk.
Vawiin hun hmannaah hian Pi Ramdinliani, Special Secretary, Mizoram Agricultural Marketing Board Member Secretary ni bawk bakah Horticulture Department hotute leh Department hrang hrang aiawhte an tel a; Pu C.H. Lalmuanpuia, Director, Horticulture Department chuan lawmthu sawiin hun hi a khar a ni.
Mizo Ginger-USP chungchanga Horticulture Department thu chhuah:
Mizo sawhthing hi a rim a tui a, a hriak a tha a, a hruihram a tlem bawk a, hengte leh a quality hrim hrim a san em avangin khawvelin a duh a, hriat pawh a hlawh chho zel a; Amaherawhchu, India rama thar chhuak tam ber te zinga mi kan ni chung hian a hlawkna kan tel tlem em em a. Kawng that tawk loh vang te, a tih rona, a chan sawmna leh her dipna khawlte kan nei tha tawk lova, marketing lamah tih dan phung mumal tak kan neih loh avangin post-harvest loss kan tih mai hi a nasa em em a ni.
Chuvangin kan sawrkar/department chuan sawhthing chingtute’n man man zawka an sawhthingte an hralh chhuaha, hlawkna nasa zawk an dawn theihna turin nasa takin rilru a seng a.
He Mizo Ginger USP hian sawhthing thar sa dah khawmna hmun tur bik Hub leh Spokes te district hrang hrangah a thlang a. Heng hmunahte hian Co-operative Societies-te kaltlanga lakkhawm leh thawn chhuah tura ruahmanna siam a ni. Tin, tuna kan kalphung, sawhthing ‘raw’ (laihchhuah hlim, process loh) ringawta hralh hian loss a tam a, a hlawk lo em em a. Hemi harsatna sut kian a nih theih nan, sawhthing tih faina khawl, a tih rona khawl leh a her dipna khawlte, mawihnai zawka tuamna/funna tur leh labelling (chhinchhiahna) siamte pawh he USP for Mizo Ginger hian a huam a ni.
Attachment
- Loading attachment...
